Akalissos Antik Kenti: Kumluca'daki Likya Kenti

Akalissos Antik Kenti: Idebessos ve Kormos ile Kurulan Birliğin Merkezi

Akalissos, Doğu Likya’da, bugünkü Kumluca ilçesinin kuzeyinde yer alan küçük bir antik kenttir. Kalıntıları az ve dağınık olsa da yazıtlar ve sikkeler, Akalissos’un Roma döneminde bölgesinin önde gelen kentlerinden biri olduğunu gösterir. Kent, komşuları Idebessos ve Kormos ile birlikte ortak bir yönetim oluşturmuş ve bu birliğin başını çekmiştir.

Akalissos, Likya’nın yalnızca Patara, Xanthos ya da Myra gibi büyük kentlerden oluşmadığını hatırlatır. Bey Dağları’nın eteklerindeki bu küçük dağ kentleri, birbirleriyle güçlerini birleştirerek Likya Birliği içinde söz sahibi olmayı başarmıştır.

Akalissos Antik Kenti haritası: Kumluca yakınında Akalissos, Idebessos ve Kormos kent birliği — Akalissos, Idebessos ve Kormos’un oluşturduğu kent birliği; birlik, Likya Birliği’nde tek bir oyla temsil ediliyordu. Kormos’un yeri kesin değildir. (İllüstrasyon, konumlar yaklaşıktır.)

Konum

Akalissos’un kalıntıları Kumluca’nın kuzeyinde, Alakır Çayı vadisine uzanan yolun yakınındadır. Kent, komşusu Idebessos’un yaklaşık 3 km güney-güneydoğusunda bulunur. Bölge bugün ormanlık ve engebeli bir arazidir; antik kentlerin arasındaki eski yollar da büyük ölçüde bu dağlık yapıya göre şekillenmiştir.

Üç Kentin Birliği: Akalissos, Idebessos ve Kormos

Antik Yunanca sympoliteia denen kent birliklerinde, küçük kentler ortak bir yurttaşlık ve yönetim altında bir araya gelirdi. Idebessos’ta bulunan yazıtlar, Akalissos, Idebessos ve Kormos’un böyle bir birlik oluşturduğunu gösterir. Birliğin önde gelen üyesi Akalissos’tu.

Bu birlik, Roma döneminde Likya Birliği’nde ortak tek bir oyla temsil ediliyordu. Likya Birliği’nde kentler büyüklüklerine göre bir, iki ya da üç oy taşıyordu. Tek başına oy hakkı alamayacak kadar küçük kentler ise bu tür birlikler sayesinde federal yönetimde söz sahibi olabiliyordu. Araştırmacılar, bu birliğin amacının hem Likya Birliği’nde temsil edilmek hem de ekonomik güç ve güvenlik sağlamak olduğunu düşünür. Likya’nın orantılı temsil sistemi hakkında ayrıntılı bilgi için Likya Birliği yazımıza göz atabilirsiniz.

Antik Kaynaklarda ve Sikkelerde Akalissos

Kentin adı antik kaynaklarda farklı yazımlarla geçer: Akalissos, Akalessos, Akalisos. Bizanslı Stephanos’un coğrafya sözlüğünde ve 6. yüzyılda Hierokles’in hazırladığı Doğu Roma kentleri listesinde Akalissos’un adı yer alır. Kentte bulunan bir mezar yazıtı da Akalissos adını korumaktadır.

Akalissos’un kendi adına sikke bastığı bilinir. Bu sikkelerin örnekleri, British Museum’un Likya sikkeleri kataloğu başta olmak üzere çeşitli koleksiyonlarda yer alır. Sikke basmak, bir kentin kendi yönetimine ve ekonomik gücüne sahip olduğunun önemli bir göstergesidir.

Doğu Roma (Bizans) Döneminde Piskoposluk

Akalissos, Doğu Roma (Bizans) döneminde de yaşamını sürdürdü ve bir piskoposluk merkezi oldu. 7. ve 9. yüzyıllara ait kilise kayıtlarında, Likya’nın dini merkezi Myra’ya bağlı piskoposluklar arasında Akalissos da sayılır. Daha sonraki kayıtlarda adına rastlanmaz. Bu da kentin Orta Çağ’da önemini yitirdiğini düşündürür. Katolik Kilisesi bugün Akalissos’u yalnızca unvan olarak kullanılan piskoposluklar arasında sayar.

Kalıntılar

Akalissos’un kalıntılarını ilk kez 1842’de bölgeyi gezen İngiliz araştırmacılar Thomas Spratt ve Edward Forbes tanımlamıştır. Kalıntılar o tarihte bile kötü durumdaydı.

Bugün kentte işlevi kesin olarak belirlenebilen bir yapı yoktur. En iyi korunmuş kalıntılar mezarlardır: Roma dönemine ait birkaç yazıtlı lahit ve birkaç basit kaya mezarı. Kaya mezarları, Likya’ya özgü ev tipi mezarlardan değildir. Akropol olarak kabul edilen tepe ve üzerindeki yapılar büyük tahribata ve yağmaya uğramıştır. Görülebilen kalıntıların çoğu Roma ve Doğu Roma (Bizans) dönemlerine aittir. Araştırmacılar, bilimsel kazılar yapılırsa daha erken dönemlere ait buluntuların da ortaya çıkabileceğini belirtir.

Akalissos’un durumu, kazı yapılmamış küçük antik kentlerin ne kadar savunmasız olduğunu gösterir. Lütfen kalıntılara zarar vermeyin, hiçbir parçayı yerinden oynatmayın ve kaçak kazı izlerine rastlarsanız jandarmaya ya da müze müdürlüğüne bildirin. Ayrıntılar için Sürdürülebilir Gezi ve Etik Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.

Ziyaret Bilgileri

Akalissos’ta kazı yapılmamıştır. Ören yerinde giriş noktası, bilet gişesi ya da yön levhası yoktur ve arazi ormanlık ve engebelidir. Ziyaret etmek isteyenlerin yerel bir rehberle ya da bölgeyi bilen biriyle gitmesi önerilir. Yanınızda yeterli su bulundurun ve sağlam ayakkabı giyin.

Akalissos’u komşusu Idebessos ile aynı gün gezebilirsiniz. Kumluca çevresindeki Rhodiapolis ve Korydalla da aynı gezi planına eklenebilir.

❓ Sıkça Sorulan Sorular

Akalissos nerede?

Antalya’nın Kumluca ilçesinin kuzeyinde, Idebessos’un yaklaşık 3 km güney-güneydoğusundadır.

Akalissos’u önemli kılan nedir?

Komşuları Idebessos ve Kormos ile kurduğu kent birliğinin önde gelen üyesi olması, kendi sikkelerini basması ve Doğu Roma (Bizans) döneminde piskoposluk merkezi olmasıdır.

Akalissos’a giriş ücretli mi?

Hayır. Kazı yapılmamış bir ören yeri olduğu için giriş ücretsizdir, ancak ziyaretçi düzenlemesi de yoktur.