Likya’nın Kuzeydoğu Sınırı
Trebenna Antik Kenti, Antalya’nın Konyaaltı ilçesinde, Çağlarca köyünün doğusunda, Antalya kent merkezinin batısındaki dağlık arazide yer alır. Kent, Likya’nın en kuzeydoğu ucunda, Pamphylia sınırında kurulmuştur. Bu yüzden bazı kaynaklar onu Pamphylia’ya bağlar. Adı yazıtlarda ve sikkelerde Trebenna ya da Trabenna olarak geçer.
Trebenna, Antalya kent merkezine en yakın Likya kentidir. Likya Yolu’nun doğudaki bitiş noktası Geyikbayırı da kentin yakınındadır.
Tarihçe
Trebenna’nın adı ilk kez Patara Yol Anıtı’nda (MS 45/46) geçer. Kentin Helenistik dönemdeki durumu tartışmalıdır. Bazı araştırmacılar o dönemde yakındaki Pisidya kenti Termessos’un denetiminde olduğunu düşünür; ancak bu döneme ait kesin kanıt sınırlıdır.
Roma döneminde Trebenna, Likya Birliği’nin bir üyesiydi. İmparator III. Gordianus döneminde (MS 238–244) kendi adına sikke basma hakkı kazandı. 278/279 yılına tarihlenen bir yazıta göre, Likya-Pamphylia valisi Terentius Marcianus zamanında kente Roma kolonisi statüsü verildi. Doğu Roma (Bizans) döneminde ise Pamphylia eyaletine bağlandı.
Kenti modern araştırmaya, 1882’de Likya’ya bilimsel bir gezi düzenleyen Polonyalı-Avusturyalı araştırmacı Karl Lanckoroński tanıttı. 2000’li yıllarda Prof. Dr. Nevzat Çevik başkanlığında yapılan yüzey araştırmaları, kentin tarihini ve kalıntılarını ayrıntılı olarak belgeledi.
Trebenna Antik Kenti’nde Görülecekler
Kalıntılar, küçük bir tepe üzerindeki akropol ile Sivridağ yamaçları arasındaki geniş bir alana yayılır.
- Akropol ve surlar: Tepeyi çevreleyen erken Doğu Roma (Bizans) dönemi surları. Akropol, orta Bizans döneminde yeniden düzenlenmiştir.
- Kent merkezi: Roma döneminde ekklesiasterion (halk meclisi binası), sebasteion (imparator kültü yapısı), stoa ve agora.
- Roma hamamı: Akropolün güneyindeki yamaçta, iyi korunmuş bir hamam yapısı.
- Bazilika ve kilise: Erken Doğu Roma (Bizans) dönemine ait bir bazilika ve orta Bizans dönemine ait bir kilise.
- Nekropoller: Güneydeki Elmin ve batıdaki Irımlı nekropollerinde anıtsal mezarlar ve çok sayıda lahit bulunur.
Koruma Sorunu
Trebenna, kente yakınlığına rağmen az bilinen bir ören yeridir ve bu durum onu savunmasız bırakır. 2024’te basına yansıyan haberlere göre, dedektörlü kaçak kazıcılar kent kapısına zarar vermiş ve üç antik mezarı kazmıştır. Ören yerinde kaçak kazı izlerine rastlarsanız jandarmaya ya da Antalya Müze Müdürlüğü’ne bildirin. Ayrıntılar için Sürdürülebilir Gezi ve Etik Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Ziyaret Bilgileri
Trebenna’da sistemli bir kazı yapılmamıştır. Ören yerine Antalya’dan Konyaaltı ve Çağlarca yönüne giden yolla ulaşılır. Kalıntılar ormanlık ve taşlık bir arazide dağınık durumdadır; sağlam ayakkabı giyin ve yanınızda su bulundurun. Giriş ücretsizdir ve ziyaretçi düzenlemesi yoktur. Likya Yolu’nu yürüyenler, yolun bitiş noktası Geyikbayırı’na yakın olan Trebenna’yı gezilerine ekleyebilir.
❓Sıkça Sorulan Sorular
Trebenna Antik Kenti nerede?
Antalya’nın Konyaaltı ilçesinde, Çağlarca köyünün doğusundadır.
Trebenna Likya kenti mi, Pamphylia kenti mi?
Roma döneminde Likya Birliği’nin üyesiydi ve Likya’nın en kuzeydoğu kenti sayılır. Doğu Roma (Bizans) döneminde Pamphylia eyaletine bağlandığı için bazı kaynaklarda Pamphylia kenti olarak geçer.
Trebenna’da kazı yapıldı mı?
Sistemli bir kazı yapılmamıştır. Kent, yüzey araştırmalarıyla belgelenmiştir.
Görsel: Likya’nın Sesi illüstrasyonu.