Andriake Antik Kenti: Myra’nın Limanı
Demre’nin batısında, Çayağzı mevkiinde bulunan Andriake, Likya’nın önemli kentlerinden Myra’nın limanıydı. Myra’nın yaklaşık 5 km güneybatısında, Andrakos Çayı’nın denize döküldüğü yerde kurulmuştur. Liman, kente hem ticaret hem de deniz yoluyla gelen yolcular için bir giriş kapısı oluyordu.
Bugün Andriake’de Roma dönemi tahıl ambarı (granarium), sarnıçlı ticaret alanı, mor boya işlikleri, hamamlar, bir sinagog ve kiliseler görülebilir. Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Nevzat Çevik başkanlığında 2009’da başlayan kazılar, kentin bu yapılarını gün ışığına çıkarmıştır.
Andriake’nin Tarihi
Andriake, antik kaynaklarda ilk kez Helenistik dönemde anılır. Romalı tarihçi Livius, Seleukos kralı III. Antiokhos’un MÖ 197’de ele geçirdiği Likya kıyı yerleri arasında Andriake’yi de sayar.
Kentin en parlak dönemi Roma çağıdır. İmparator Hadrianus döneminde (MS 117–138) inşa edilen tahıl ambarı, Andriake’nin Roma’nın tahıl ticaretindeki yerini gösterir. Benzer bir Hadrianus dönemi tahıl ambarı Patara’da da bulunur. Mısır’dan İtalya’ya giden tahıl gemileri Likya kıyısındaki limanlara uğrardı. Elçilerin İşleri kitabına göre, Havari Paulus Roma’ya götürülürken “Likya’daki Myra”ya gelmiş ve burada İtalya’ya giden İskenderiye gemisine bindirilmişti. Myra’nın limanı Andriake olduğu için bu geçişin Andriake’de yaşandığı düşünülür.
Doğu Roma (Bizans) döneminde Myra, Likya eyaletinin merkezi oldu ve Andriake de yaşamını sürdürdü. Bu döneme ait kiliseler ve sinagog, kentin farklı inanç topluluklarını barındırdığını gösterir. Limanın zamanla alüvyonla dolması ve 7. yüzyıldan sonraki Arap akınları, kentin giderek terk edilmesine yol açtı. Kentin tarihi için Likya Tarihi sayfamıza da göz atabilirsiniz.
Andriake ve Aziz Nikolaos Geleneği
Myra piskoposu Aziz Nikolaos’un (4. yüzyıl) yaşamını anlatan sonraki dönem metinlerinde Andriake limanı da yer alır. Bir anlatıya göre Myra’da kıtlık yaşandığı bir dönemde Nikolaos, İskenderiye’den Konstantinopolis’e (İstanbul) tahıl taşıyan gemilerin kaptanlarını, yüklerinin bir bölümünü kente bırakmaya ikna etmiştir. Gemiler varış limanına ulaştığında yüklerinin hiç eksilmediği görülmüştür.
Bu anlatı tarihsel bir belge değil, bir azizlik efsanesidir. Yine de Andriake’nin gerçek rolünü yansıtır: Mısır tahılını taşıyan gemiler Likya kıyısına uğruyordu ve liman, Myra halkı için hayati bir bağlantıydı. Aziz Nikolaos’un denizcilerin koruyucusu sayılması da bu kıyı kültüründen beslenir. Myra’daki Aziz Nikolaos Kilisesi, Andriake’ye yalnızca birkaç kilometre uzaklıktadır.
Granarium ve Likya Uygarlıkları Müzesi
Andriake’nin en dikkat çekici yapısı, Hadrianus döneminde inşa edilen tahıl ambarıdır. Yan yana dizilmiş sekiz odadan oluşan yapının duvarları büyük ölçüde ayaktadır. Ön cephesinde İmparator Hadrianus ve eşi Sabina’nın adlarının geçtiği bir yazıt bulunur.
Restore edilen yapı, 2016’dan bu yana Likya Uygarlıkları Müzesi olarak kullanılmaktadır. Müzede Andriake ve Myra kazılarında bulunan eserlerin yanı sıra, Likya’nın farklı kentlerinden getirilen eserler de sergilenir.
Andriake’de Görülecek Yapılar
- Granarium (Likya Uygarlıkları Müzesi): Roma dönemi tahıl ambarı.
- Plakoma: Altında büyük bir sarnıç bulunan, çevresi dükkânlarla çevrili ticaret alanı.
- Mor boya işlikleri: Murex adlı deniz salyangozlarından mor boya elde edilen atölyeler. Kentte bulunan büyük kabuk yığınları, üretimin boyutunu gösterir.
- Sinagog: Anadolu’da bilinen az sayıdaki antik sinagogdan biri. Likya’daki Yahudi topluluğunun varlığını gösterir.
- Kiliseler: Doğu Roma (Bizans) döneminden kalan kilise kalıntıları.
- Hamamlar: Roma dönemi hamam yapıları.
- Liman yapıları: Bugün kısmen dolmuş olan antik limanın kıyı yapıları.
Kentin çevresindeki sulak alanlar pek çok kuş türüne ev sahipliği yapar. Ayrıntılar için Likya Faunası sayfamıza bakabilirsiniz.
🏛️ Ziyaret Bilgileri
Andriake, Demre merkezine yaklaşık 5 km uzaklıktadır ve araçla kolayca ulaşılabilir. Ören yeri ve müze için MüzeKart geçerlidir. Çalışma saatleri yaz ve kış dönemlerine göre değişir. Ziyaretinizden önce güncel saatleri ve giriş ücretlerini T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın sayfasından kontrol edin. Likya Yolu da Andriake’den geçer. Myra’yı aynı gün içinde ziyaret etmenizi öneririz.
❓Sıkça Sorulan Sorular
Andriake ile Myra arasındaki fark nedir?
Myra kentin ana yerleşimiydi; Andriake ise onun limanıydı. İki ören yeri de bugün Demre ilçesindedir ve aralarında yaklaşık 5 km vardır.
Likya Uygarlıkları Müzesi nerede?
Müze, Andriake’deki Roma dönemi tahıl ambarının (granarium) içindedir.
Andriake’de deniz ticaretinden başka ne yapılırdı?
Kent, murex denen deniz salyangozlarından elde edilen mor boyanın üretimiyle tanınıyordu. Bu boya çok pahalıydı ve antik dünyada statü simgesi sayılıyordu. Bazı dönemlerde kullanımı imparatorluk ailesiyle sınırlandırılmıştı.